Τα Public, η πολιτιστική εταιρία dot2dot σε συνεργασία με τις εκδόσεις Μεταίχμιο σας προσκαλούν σε ένα νέο Λογοτεχνικό Περίπατο βασισμένο στο βιβλίο της Μαίρης Κόντζογλου, με τίτλο «Οι Μαγεμένες» (Las Incantadas), στις 16 Σεπτεμβρίου 2017.
Ο έρωτας μιας βασίλισσας της Θράκης και του Μεγάλου Αλεξάνδρου συνδέει μια στοά από είδωλα που βρισκόταν για αιώνες στο κέντρο της πόλης, με τη θλιβερή πραγματικότητα μιας αρπαγής το 1864. Μορφές καμωμένες από μάρμαρο, που μάγευαν τους κατοίκους της αλλοτινής Θεσσαλονίκης, σήμερα ατενίζουν θλιμμένες τους επισκέπτες ενός μουσείου πολύ μακριά από τον τόπο τους.
Η ιστορία των «Μαγεμένων» και το χρονικό της απαγωγής ξετυλίγεται μέσα από τις επιστολές του ίδιου του εμπνευστή και δράστη της αρπαγής, που φτάνουν κάθε τόσο στη Γαλλία, μεταφέροντας στη Δύση όψεις μιας ιδιαίτερης πολυφυλετικής πόλης της τότε οθωμανικής αυτοκρατορίας. Μέσα στο κλίμα αυτό, η έννοια της πατρίδας, τα ιδανικά του αγώνα για ελευθερία, οι κοινωνικές συμβάσεις και οι ταξικοί διαχωρισμοί, η θέση της γυναίκας και οι απαγορευμένοι έρωτες συνθέτουν την εικόνα μιας άλλης εποχής.
Οι μαρμαρωμένες μορφές γίνονται το σύμβολο ενός ξεριζωμού και η συγγραφέας Μαίρη Κόντζογλου ενώνει με δεξιοτεχνία το παρελθόν, το παρόν και το μέλλον με ένα θέμα επίκαιρο όσο ποτέ, τον ξεριζωμό ενός μνημείου με ανοιχτή ημερομηνία επιστροφής… Ένας φανταστικός διάλογος που εκτυλίχθηκε στο σκοτεινό υπόγειο ενός μουσείου αιώνες πριν, επαναλαμβάνεται με νέα πρόσωπα σε έναν ιδιαίτερο υπόγειο χώρο της Θεσσαλονίκης του σήμερα.
1η στάση – Αφετηρία: Προαύλιος χώρος Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης: η
γνωριμία με τις «Μαγεμένες»
2η στάση: Τσιμισκή με Φιλικής Εταιρείας: η εικόνα της πόλης τον 19ο αιώνα μέσα
από επιστολές και περιγραφές
3η στάση: Δημητρίου Γούναρη/ Ναβαρίνο: η πολυφυλετική Θεσσαλονίκη και η
επαναστατική αδελφότητα
4η στάση: Ναός Αγίας Σοφίας: η μικρογραφία μιας κοινωνίας
5η στάση: Πλατεία Αριστοτέλους- Μπέη Χαμάμ: Ο Emmanuel Miller και το χρονικό
της αρπαγής
6η στάση: Καπάνι: τα παζάρια και οι αγορές της πόλης
7η στάση: Γιαχουντί Χαμάμ/ Λουλουδάδικα: δυο συνοικίες στο όριο
8η στάση: Public Τσιμισκή: η χαμένη φωνή ενός «Ειδώλου»
Μετά το τέλος της διαδρομής θα ακολουθήσει συζήτηση με τη συγγραφέα Μαίρη Κόντζογλου. Η συμμετοχή είναι δωρεάν.
Να θυμίσουμε ότι οι Las Incantadas (Οι Μαγεμένες), στη διάλεκτο των Ισπανόφωνων Εβραίων της Θεσσαλονίκης, είναι τέσσερις λίθινοι πεσσοί της ύστερης αρχαιότητας (3oς-5oς αι.) με ανάγλυφες μορφές φυσικού μεγέθους, που βρέθηκαν στην αρχαία αγορά της Θεσσαλονίκης. Η εικόνα τους και ο θρύλος τους αποτελούν ένα από τα σύμβολα της πόλης. Το μνημείο είναι γνωστό μόνο από μια γκραβούρα που φιλοτέχνησε το 1762 ο βρετανός περιηγητής Τζέιμς Στιούαρτ.
Ο δήμαρχος Γιάννης Μπουτάρης διεκδίκησε τα αντίγραφα των Las Incantadas (Οι Μαγεμένες) ή Θεσσαλονικιώτικων Καρυάτιδων για να εκτεθούν στην πόλη, ενόψει του εορτασμού των 100 χρόνων από την απελευθέρωση της πόλης, το 2012. Το σχέδιο είχε “κολλήσει” αφού τελικά δεν είχε βρεθεί χρηματοδότηση για την κατασκευή και μεταφορά τους αλλά τελικά οι “Μαγεμένες” επέστρεψαν μετά από 151 χρόνια έστω και ως ρέπλικες.
H πρωτοβουλία ανήκε στη ΔΕΘ-Helexpo (με αρωγούς το υπουργείο Πολιτισμού, τον Δήμο Θεσσαλονίκης, τον Οργανισμό Λιμένα Θεσσαλονίκης και την ΕΥΑΘ), στο πλαίσιο των επετειακών εκδηλώσεων για τη συμπλήρωση 80 χρόνων από την ίδρυση της και το κόστος της κατασκευής τους ήταν 150.000 ευρώ.
Να σημειωθεί ότι τα αντίγραφα κατασκευάστηκαν με ειδικές ρητίνες ώστε να μπορούν να εκτεθούν και σε εξωτερικό χώρο, γι΄αυτό και το κόστος ήταν ιδιαιτέρως ακριβό. Από τις 5 Οκτωβρίου έως και τις 5 Ιανουαρίου του 2016, οι «Μαγεμένες» εκτέθηκαν στο Περίπτερο 3 της ΔΕΘ. Στη συνέχεια σύμφωνα με ανακοίνωση της Δημοτικής Αρχής θα τοποθετούνταν σε εξωτερικό χώρο, ει δυνατόν στο σημείο όπου ήταν τοποθετημένες πριν εγκαταλείψουν την πόλη και τη χώρα.
Η προσπάθεια επιστροφής των αληθινών Μαγεμένων χρονολογείται εδώ και περισσότερα από 20 χρόνια. Η πρώτη είχε γίνει στη διάρκεια της διοργάνωσης της Πολιτιστικής Πρωτεύουσας, το 1997. Συγχρόνως το 1995 η Εφορεία Αρχαιοτήτων είχε εισηγηθεί μια σημειακή ανασκαφή στην Πλατεία Αρχαίας Αγοράς στο σημείο που είχε ταυτοποιηθεί ως τόπος των Μαγεμένων.
To μνημείο και ο θρύλος
Στην Αρχαία αγορά υπήρχε, λοιπόν, μια διπλή συστοιχία κιόνων. Στον επάνω όροφο της συστοιχίας οι πεσσοί ήτανκαι τετράγωνοι και ο καθένας είχε σκαλισμένα από δυο ειδώλια, σύνολο οκτώ. Η Στοά των ειδώλων, όπως αποκαλούνταν επίσης, βρισκόταν πίσω από το Μπέη Χαμάμ, σε σημείο μεταξύ του Ναού του Αγίου Νικολάου του Τρανού (ο ναός κάηκε στη Μεγάλη πυρκαγιά του 1917) και του παρακείμενου Χαμάμ. Με το ίδιο συγκρότημα ίσως σχετίζεται και η κρήνη που βρίσκεται σε χαμηλό βάθος ακριβώς μπροστά απ΄το Μπέη Χαμάμ στην άκρη της Εγνατίας.
Οι Έλληνες τις έλεγαν Είδωλα, οι Εβραίοι τις αποκάλεσαν Οι Μαγεμένες (las incantadas στα ισπανοεβραϊκά-σεφαραδίτικα) και οι Τούρκοι Suret Maleh (φιγούρες αγγέλων). Τα αγάλματα αυτά ήταν της Μαινάδας, του Διονύσου, της Αριάδνης, της Λήδας και του Γανυμήδη, του Διόσκουρου, της Αύρας και της Νίκης.
Μετά τη δημιουργία της συνοικίας εβραϊκής συνοικίας Ρόγκος, οι Μαγεμένες βρέθηκαν ενσωματωμένες στο σπίτι ενός πλουσίου Εβραίου υφασματέμπορα, του Λιάτσι Αρδίτη. Υπάρχει και ένας λαϊκός μύθος που τοποθετείται στον χώρο κοντά στα σημερινά ερείπια της αρχαίας αγοράς της Θεσσαλονίκης. Ο μύθος περιγράφει τις προσπάθειες της της γυναίκας του βασιλιά της Θράκης να αποπλανήσει τον Μ.Αλεξάνδρο που φιλοξενούνταν στο παλάτι που υπήρχε εκεί. Ο Θράκας βασιλιάς αντιλαμβάνεται το γεγονός και βάζει να κάνουν μάγια στον Αλέξανδρο.Ο Αλέξανδρος το πληροφορείται, και εκείνο το βράδυ δεν βγαίνει από το δωμάτιο του. Έτσι η βασίλισσα αποφασίζει να τον επισκεφθεί αυτή .Τα μάγια όμως την χτυπούν, και αυτή και την συνοδεία της, με αποτέλεσμα να «μαρμαρώσουν» και να μεταμορφωθούν στις Las Incantadas.
Οι Μαγεμένες μεταφέρθηκαν στο μουσείο του Λούβρου το 1864 από τον Γάλλο παλαιογράφο Εμμανουέλ Μιλέρ, που τα αγόρασε από την τουρκική κυβέρνηση λες και ήταν ιδιωτική περιουσία. Ήταν 12 Νοεμβρίου του 1864, όταν ο Μιλέρ διέλυσε το μνημείο και μετέφερε τα μέλη του στο πλοίο “La muette”. To 1869 με διαταγή του αυτοκράτορα Ναπολέοντα Γ’ οι 4 “Καρυάτιδες” και τα 5 κιονόκρανα και τμήματα του διαζώματος μεταφέρθηκαν στο Μουσείο του Λούβρου, όπου γίνονται γνωστά ως τα Ελγίνεια της Θεσσαλονίκης.
Πηγή: parallaximag.gr
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου